Persberichten
Persbericht maart 2004
Stravinsky herrijst in Arnhem
Igor Stravinsky herrijst in Arnhem. Van 17 tot en met 27 juni brengen Het Gelders Orkest, Toneelgroep Oostpool en Introdans gezamenlijk een ode aan de Russische componist. De drie grote podiumkunstinstellingen van Gelderland bundelen dan hun krachten in een uniek multidisciplinair festival op hoog niveau; het Stravinsky Festival. Daarbij worden ze terzijde gestaan door orkest 'de ereprijs', ArtEZ hogeschool voor de kunsten, Het Domein voor kunst en cultuur Arnhem, Musis Sacrum/ Schouwburg Arnhem, Bureau KaAp, de Arnhemse bibliotheek, het Filmhuis en het Museum voor de moderne kunst Arnhem.
Het Stravinsky Festival levert een bijdrage aan de veelzijdigheid van de podiumkunsten in Nederland door de unieke manier van samenwerken tijdens voorstellingen. Producties worden gezamenlijk opgevoerd; voor het publiek betekent dit een complete beleving van een voorstelling door het samengaan van taal, muziek en dans. Voor de deelnemende podiumkunstinstellingen is het dé manier om tot synergetische samenwerking te komen; om boven zichzelf uit te stijgen en door middel van nieuwe impulsen zichzelf verder te ontwikkelen.
Stravinsky overleed in 1971. Zijn werk was soms omstreden, maar altijd veelbesproken. Bij de première van het ballet le Sacre du Printemps op 29 mei 1913 in Parijs ging het publiek bijvoorbeeld met elkaar op de vuist. Stravinsky had de eerste, hoge, fragiele tonen van een fagot laten overgaan in orgieën van woeste ritmes en harde dissonerende geluiden. Een experiment dat op weinig bijval kon rekenen van de helft van de bezoekers. Ze floten het stuk uit en schreeuwden dat le Sacre du Printemps het toppunt van wansmaak was. Kritiek die door de andere helft niet werd geaccepteerd; een ordinaire knokpartij in het chique Théâtre des Champs-Elysées was het gevolg. Deze eruptie werkte als een muzikale olie-crisis: nooit zou de muziek meer dezelfde zijn als vóór die gedenkwaardige dag.
Er valt geen stijl te bedenken waar Stravinsky zich niet intens mee heeft beziggehouden. Of het nu gaat om die van de middeleeuwer Guillaume de Machault, de renaissancemeester Carlo Gesualdo, barokcomponisten Johann Sebastian Bach en Tsjaikovski, zijn Franse collega Debussy en niet te vergeten tijdgenoten als Schönberg, Webern en Boulez: allemaal hebben ze op een of andere manier een plaats in Stravinsky's enorme muzikale nalatenschap gekregen. En dan hebben we het nog niet eens over de jazz waarvan de sporen in diverse werken van Stravinsky zijn terug te vinden.
Niet zonder reden wordt Stravinsky wel met een kameleon vergeleken, het dier dat de kleur van zijn omgeving aanneemt. Maar in tegenstelling tot de echte kameleon die door de kleur van de omgeving waarin hij zich bevindt zo goed als onherkenbaar wordt, herkent men Stravinsky aan onverschillig welke noot. Om het even of het daarbij gaat om het heidense oergeweld in de Sacre of het op de sierlijke en bekoorlijke melodieën van onder andere Pergolesi gebaseerde ballet Pulcinella (1920). Dat komt omdat Stravinsky zich weliswaar op allerlei muzikale stijlen en vormen baseerde, maar dit altijd deed vanuit zijn eigen muzikale opvattingen.
Het Stravinsky Festival eert nu deze veelzijdige componist, die in 1882 in Oranienbaum bij St. Petersburg werd geboren als zoon van een beroemde Russische baszanger en een begaafd pianiste. Het 11-daagse evenement opent met Histoire du Soldat; een verhaal dat een variant is op de oeroude Faust-vertelling. Deze versie gaat over een soldaat op weg naar huis die zijn ziel aan de duivel verkoopt in ruil voor rijkdom. Voor regisseur Jos van Kan is het een verhaal over een individu dat op een moment van grote zwakte verleidt wordt en merkt dat er geen weg terug meer is. De weg naar het verleden is afgesneden, er is alleen een weg vooruit. Het publiek wordt verder getrakteerd op Mavra en le Sacre du Printemps. Mavra is een komische miniopera over een dochter die haar moeder om de tuin leidt wanneer ze haar verloofde wil zien. Het thema van Sacre is een oer-oud Slavisch gegeven; een heidense rite waarin dorps-oudsten, in een kring gezeten, gespannen kijken hoe een jonge maagd zó lang doordanst tot zij er dood bij neervalt: een offer om de voorjaarsgod gunstig te stemmen. Het derde grote (ballet)stuk dat Het Gelders Orkest en Introdans gezamenlijk op de planken zetten, is Petroesjka. Petroesjka is het kleurrijke volksverhaal van de houten pop Petroesjka, die tot leven komt en verliefd wordt op een mooie balletdanseres. Dit tragische liefdesverhaal speelt zich af tijdens het Russische carnaval met dansende beren, straatmuzikanten en vrolijke walsjes.
Verder schrijven drie jonge componisten en drie jonge choreografen speciaal voor de voorstelling Trias+, een initiatief van orkest 'de ereprijs', ArtEZ hogeschool voor de Kunsten en Bureau KaAp -, nieuwe dans- en muziekcomposities voor dansers van de Dansacademie Arnhem. Daarbij gebruiken de componisten en choreografen Stravinsky als inspiratiebron en bouwen ze vrijelijk aan een eigen stuk.
Ook vult een kermistafereel van kleine ensembles, solisten en ook enkele grotere bezettingen van orkest 'de ereprijs', ArtEZ hogeschool voor de Kunsten en Het Domein van kunst en cultuur Arnhem, de schouwburg met de noten van Igor Stravinsky in Roll over Igor.
Het Stravinsky Festival van 17 tot en met 27 juni in Arnhem. Meer informatie via: www.stravinskyfestival.nl
Noot voor de redactie:
Voor een interview met zakelijk en/of artistiek leiders van de instellingen, overige interviews en meer informatie over het festival, kunt u contact opnemen met perscoördinator Rutger Kerstiens. Telefoon (026) 353 03 13 of maura@voomies.nl